Back

★ Кыргызстандын географиясы

                                               

Арчалы тоосу

Ачалы Тоосу – Балгарт өрөөнүнүнун түштүгундөгү тоо, Кичи Нарын суусунун алабында. Узундугу 28–30 км. Орточо бийиктиги 4000–4200 м, эңбийик жери 4412 м. Тоо бети аскалуу, чыгыш жагы бийик, батышы жапыз, структурасы боюнча Кап каташ кырка тоосу менен кошулат. Түзүлушү боюнча горстан тиклиналь. Негизинен гранит жана кумдук, акиташ тектеринен турат. Түндук бети мөңгүлүү. Тоо капталындарын ын этегинде талаа өсүмдүктөрү басымдуу.

Кыргызстандын географиясы
                                     

★ Кыргызстандын географиясы

Кыргызстандын географиясы - Чыгыш жарым шардагы эң чоң материк Евразиянын борбордук бөлүгүнөн, аны чулгаган океандар менен деңиздерден алыс орун алган. Эгерде глобуска же Жарым шарлардын картасына көз чаптырсак Кыргызстандын аймагы Евразиянын, Атлантика океанынан Тынч океанына чейин курчаган кеңдик боюнча созулган эбегейсиз зор тоо системаларынын түндүк жагындагы чет жакасын ээлейт. Кыргызстан ээлеген аймактан түндүктү карай бийик тоолор жапыздап, Казакстандын бөксө тоолоруна жана андан ары Батыш Сибирдин түздүгүнө өтөт. Түштүктү карай тоолордун бийиктиги улам артып, Памир, Гиндикуштун чыгышы, Кара-Корум, Тибет менен Гималайдын батышы аркылуу Индостан жарым аралынын түздүктөрүнө өтөт. Кеңдик боюнча Кыргызстан мээлүүн алкактын түштүк бөлүгүндө жайгашкан. Анын кеңдигинде батышты карай Кызыл-Кум, Кара-Кум чөлдөрү, Чон жана Кичи Кавказ, Кичи Азиянын түндүгү, Балкан, Апеннин жана Пиреней жарым аралдары, ал эми чыгышты карай Такла-Макан, Гоби чөлдөрү, Маньчжурия, Корея жарым аралынын түндүгү, Сихоте-Алиндин түштүгү жатат.

Кыргызстандын эң түндүк чеги Чүй дарыясынын сол жайылмасынын чегинде Камышановка кыштагынын түндүк жагындагы 43˚, 16˚ түндүк кеңдикте өтөт. Ал жерден Түндүк Муз океанына чейинки аралык 3380 км, түштүк чеги Чоң Алай тоо кыркасында, Дароот-Коргондун тушундагы Кызыл-Суунун сол куймасы Алтын-Дайра суусунун алабындагы мөңгүнүн башы. Ал жердин кеңдиги 39° 11΄ жана ошол чекиттен Инд океанынын жээгине чейинки аралык 1670 км. Кыргызстандын эн батыш чеги Лейлек районунун аймагындагы Ак-Суу суусунун алабынын батыш жагын чектеп турган Түркстан кырка тоосунун түндүктү карай багытталган айрыгынын кыры. Ал чек 69° 15΄ чыгыш узундукта жатат жана Атлантика океанынан 6530 км аралыкта орун алган эң чыгыш чеги Эңгилчек мөнгүсүнүн төрүндө. Меридиан кырка тоосун-да жайгашкан 6210 м бийиктиктеги чоку. Ал чокунун меридиа-ны 80° 18, чыгыш узундугу жана ал жерден Тынч океанынын жээгине чейин 3830 км. Кыргызстандын батыш чегинен чыгыш чегине чейинки аралык 925 км, ал эми түндүгүнөн түштүк чегине чейинки аралык - 459 км, чек арасынын узундугу 4508 км, жалпы аянты 198.5 миң км 2.

Кыргызстан Орто Азиянын түндүк-чыгышында орун алган. Бирок "Орто Азия" деген түшүнүк географиялык адабияттарда ар башка түшүндүрүлүп жүрөт. Бирде мурдагы СССРдин составына кирген төрт республиканын аймагын билдирсе, бирде Түштүк Казакстанды да камтып кетет. Түштүк жана чыгыш чектери болсо табигый чектери менен эмес, мамлекеттик чек ара менен өткөрүлүп келген. Азыркы кезде мындай чек аранын кажаты болбой калгандыгына байланыштуу Кыргызстандын алып турган ордун Борбордук Азияга карата аныктаса болот. Кыргызстан - Борбордук Азиянын түндүк-батыш жагын, Тянь-Шандын батыш бөлүгүн жана Памир-Алай тоо системасынын түндүк бөлүгүн ээлейт.

Республиканын географиялык абалы жалпы өндүргүч күчтөрдү өнүктүрүүгө ынгайлуу келет. Келечекте Кыргызстан тогуз жолдун тоомуна айланат. Анткени, болжолдоолорго караганда жакынкы жылдарда Пекин - Үрүмчү - Алматы - Ташкент - Ашгабат - Мешхед темир жолу Тегеран шаары аркылуу Персия булуңуна жетет, андан ары Стамбул аркылуу Европага жол ачылат. Ал трансмагистралдык темир жол Инд океаны аркылуу кеткен дениз жолуна караганда аралыкты беш эсеге кыскартат. Бул темир жол Азия менен Европанын 40 мамлекетин, анын ичинде Кыргызстанды да камтыйт.

Келечекте Инд океанындагы Карачи деңиз портуна жана Дели шаарына чейин жеткен Бишкек - Кашгар - Каракорум Кы-тай - Карачи Пакистан, бир бөлүгү Делиге Индия кеткен шоссе жолу курулуп, кургактыктагы "Суэц каналы" болуп калат. Байыркы заманда ушул маршрут аркылуу Улуу Жибек жолу өтүп, Түштүк-Чыгыш Азия мамлекеттери бири менен байланышып турушкан.

Кытай Эл Республикасы менен Кыргыз Республикасы биргелешип келечекте Бишкек - Үрүмчү - Пекин - Бишкек - Франкфурт-на-Майне, Шанхай - Бишкек - Санкт-Петербург сыяктуу аба жолдорун ишке киргизет. Булар экономиканын өнүгүшүнө, социалдык жактан тейлөөнүн жакшырышына шарт түзөт.

                                     
  • Кыргызстандын географиясы энциклопедиялык окуу китебинде КР табияты, кен байлыктары, геоэкологиялык абалы, рекреациялык ресурстары, коргоого алынган
  • Кыргызстандын экономикалык географиясы 1978 Кыргыз ССРинин географиясы авторлош, 1982 ж. б. эмгектери жарык көргөн. Кыргызстандын географиясы
  • Кыргызстандын облустары райондорго бөлүнөт. Чакан айылдарда айыл өкмөт башчысы жана кеңеши бар. Кыргызстандын облустары Statoids
  • 1940 Кыргызстандын географиясы жөнүндө аңгемелер эки жолу жарык көргөн Кыргызстандын географиясы 1958, авторлош Кыргызстандын жаратылышы
  • өрөөндөр тизмеги Жогорку Нарын өрөөнү, Ортоңку Нарын өрөөнү, Тогуз - Торо ойдуңу, Кетмен - Төбө өрөөндөрү кирет. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967 - 14 - 006 - 2
  • жол ачылат. Кыргызстандын географиясы Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. - Б.: 2004. ISBN 9967 - 14 - 006 - 2 Кыргызстандын географиясы Мамлекеттик тил
  • илгери кербен жол өткөн. Кыргызстандын географиясы Б., 2004 - жыл. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967 - 14 - 006 - 2
  • келип, дайыма кар, мөңгү каптап жатат. Кыргыз географиясы - 2003 Осмонов Б. Экологиянын негиздери - Б., 2007 Кыргызстандын физикалык географиясы - Б., 1998
  • Тяньшандын физикалык географиясы деген монографиясынын негизинде докторлук диссертациясын коргогон 1964 Ал Кыргызстандын Казакстандын, Кавказдын
                                     
  • 2013. Түп булактан архивделген күнү 10 Август Баш оона 2011. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967 - 14 - 006 - 2
  • тибиндеги поселка делчү. Кыргызстанда 2003 - жылы 29 шаарча болгон. Кыргызстандын географиясы Энциклопедиялык окуу китеби, башкы ред. Ү. Асанов, Жооптуу ред
  • антропоген мезгилдеринде пайда болгон катмарлардын арасында жатат. Кыргызстандын географиясы Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71 - 72
  • Кумбел, Сейдекум, Кумдөбө, Кумтөр, Кумталаа, Кумчоку, Кумшоро ж.б. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967 - 14 - 006 - 2
  • Кыргызстандын климаты - Кыргызстандын климаттык шарты эң чоң материк Евразиянын борбордук бөлүгүндө, океан менен деңиздерден алыс болгондугуна жана анын
  • линиясы курулган. Кыргызстандын географиясы Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. - Б.: 2004. ISBN 9967 - 14 - 006 - 2 Кыргызстандын географиясы Мамлекеттик тил
  • суу сактагыч, аңыз жана башка суу толуп турган чуңкур жерлер. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967 - 14 - 006 - 2
  • 2013. Түп булактан архивделген күнү 10 Август Баш оона 2011. Кыргызстандын географиясы - Бишкек: Мамлекеттиктилжанаэнциклопедияборбору, 2004. - 728
  • кара жолго жакын болгондуктан туристтердин эс алуусуна ыңгайлуу. Кыргызстандын географиясы Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек: 2004 ISBN 9967 - 14 - 006 - 2
  • тарабында, Көк - Арт өрөөнүндө жайгашкан. Кыргызстандын Ош жана Өзбекстандын Андижан облустары менен чектешет. Кыргызстандын 2009 - жылкы элди каттоосу боюнча райондун
  • Ат - Башы жолдору өтөт. Нарын району бийик тоолору менен кооз. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967 - 14 - 006 - 2 Генерал Молдогазиев versus ишкер Молдогазиев
                                     
  • Кыргызстандын чек аралары - Кыргызстан - түндүгүнөн жана түндүк - чыгышынан Казакстан менен, батышынан Өзбекстан менен, түндүк - батышынан жана түштүгүнөн
  • жогору. Кытайдын чек арасынан Тажикстандын чегине чейин 174км. Кыргызстандын географиясы - Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004.
  • маданий борбордон, мисалы, шаардан алыс жайгашкан жер, айыл. Кыргызстандын географиясы Энциклопедиялык окуу китеби, башкы ред. Ү. Асанов, Жооптуу ред
  • жалпылыктар, мисалы, уруу, улут жана башка кээде эл деп аталат Кыргызстандын географиясы Энциклопедиялык окуу китеби, башкы ред. Ү. Асанов, Жооптуу ред
  • куймасы Шамалтерек кыштак ж.б. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967 - 14 - 006 - 2 адамдар сигишет Аял аңкылдайт
  • Кыргызстандын 50 жылдыгы орус. 50 лет Киргизии - Кыргыз Республикасынын Баткен облусун Лейлек районундагы айыл. Тогуз - Булак айыл округу составына кирет
  • түрдүү гүлдөр өстүрүлгөн, жашылдандырылган аянт, гүл бакча. Кыргызстандын географиясы Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71 72
  • Токтогул району батыш Кыргызстандын Жалал - Абад облусундагы район. Борбору Токтогул шаары калкы 120000киши 20017 жылдын каттоо боюнча Райондун курамына
  • жылаңач чоку. Кембрийге чейинки мезгилдин жана соңку рифейдин интрузия тектеринен түзүлгөн. Кыргызстандын географиясы Бишкек - 2004. ISBN 9967 - 14 - 006 - 2
                                     
  • Юра мезгилинин конгломерат, гравелит, кумдук тектеринен турат. Кыргызстандын географиясы Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. - Б.: 2004. ISBN 9967 - 14 - 006 - 2

Users also searched:

кыргызстандын географиясы,

...

Encyclopedic dictionary

Translation
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →